Współczesna edukacja- prezentujemy prace magisteskie

Prace magisterskie, licencjackie i inne- z każdego zakresu tematycznego

Problemy badawcze

Podstawowym warunkiem podejmowania wszelkich badań naukowych jest uświadomienie sobie problemów, a często także i hipotez roboczych, określaj ących w sposób możliwie precyzyjny cel i zakres planowanych przedsięwzięć badawczych. Bez wyraźnie sformułowanych problemów i hipotez trudno byłoby dokonać większego postępu lub nowych odkryć w dziedzinie interesujących nas faktów i zjawisk. Według H. Muszyńskiego „ problemem naukowym jest pytanie, które stawiamy sobie samym, na które odpowiedzi możemy uzyskać jedynie w wyniku pewnych czynności

78

badawczych.”

Wyjaśniając pojęcie problemu badawczego można ująć go w sposób ogólny, jako „poważne zagadnienie, zadanie, wymagające rozwiązania, kwestia do [1] [2]

rozstrzygnięcia.” J. Pieter stwierdza, że „problemy badawcze są to pytania, na które szukamy odpowiedzi na drodze badań naukowych. Wysuwając je zadajemy pytanie „przyrodzie” i „otoczeniu”, a nie osobie drugiej. Staramy się znaleźć odpowiedzi na postawione pytanie poprzez własny wysiłek, nie zaś przez oczekiwanie gotowej odpowiedzi od innego człowieka” Według J. Brzezińskiego „problem badawczy to tyle, co pewne pytanie lub zespół pytań, na które odpowiedzi ma dostarczyć badanie. Podobnego stwierdzenia używa S. Nowak, który określa problem badawczy jako „pewne pytanie lub zespół pytań, odpowiedzi na które mają dostarczyć badania” ‚ J. Sztumski pisze z natomiast, że „ problemem badawczym nazywamy to, co jest przedmiotem wysiłków badawczych, czyli po prostu to, co orientuje nasze przedsięwzięcie poznawcze”  Według M. Łobockiego „problemy badawcze są to

pytania, na które szukamy odpowiedzi na drodze badań naukowych”[3] [4] [5] [6] [7].

  1. Cackowska i H. Gnitecki są równiż zgodni, że problem badawczy jest to pytanie, na które odpowiedź uzyskuje się w wyniku określonych czynności badawczych.

T.Pilch z kolei uważa, że „problem badawczy to pytanie o naturę badanego zjawiska,

  1. istotę związków między zdarzeniami lub istotami i cechami procesów, cechami zjawiska, to mówiąc inaczej uświadomienie sobie trudności z wyjaśnieniem
  2. zrozumieniem określonego fragmentu rzeczywistości, to mówiąc jeszcze inaczej deklaracja o naszej niewiedzy zawarta w gramatycznej formie pytania.”[8]J.Szumski biorąc za kryterium przedmiot zakres i rolę jaką pełnią problemy, wyróżnia problemy:
  3. Przytoczone wyżej definicje mają podobne znaczenie. Wynika z nich, że problem to pytanie, a znalezienie odpowiedzi i rozwiązanie problemu jest możliwe na drodze poszukiwań badawczych.
  • teoretyczne i praktyczne
  • ogólne i szczegółowe
  • podstawowe i cząstkowe
  • Klasyfikacja ta ma ten walor, że uświadamia badaczowi potrzebę ogarnięcia pytaniem badawczymi całości zagadnień określonych tematem pracy, zawarcia w tym pytaniu generalnego celu badań oraz rozczłonkowanie pytania głównego na maksymalną liczbę pytań szczegółowych, które wyczerpią zakres pytania głównego. Problem badawczy prezentujemy oraz analizujemy w świetle literatury i dokumentów.

[1]   M. Łobocki, Metody badań pedagogicznych, Warszawa 1982r., s. 55.

[2]

Muszyński H., Wstęp do metodologii pedagogiki, Warszawa 1971, s. 174.

[3]    Szumski J., Wstęp do metod i technik badań społecznych, PWN Warszawa 1984, s.2.

[4]   J. Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej, Wrocław – Warszawa 1997, s. 67.

[5]   S. Nowak S., Metodologia badań socjologicznych, PWN Warszawa 1970, s.214.

[6]J. Sztumski: Wstęp do metod i technik badań społecznych., Warszawa1984. PWN, s. 28.

[7]M. Łobocki: Metody badań pedagogicznych., PWN, Warszawa 1978, s.56.

[8]   Pilch T., Zasady badań pedagogicznych, Wydawnictwo Akademickie Żak Warszawa 2001,s.43.

PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ WŁASNYCH

Poprzedni rozdział dotyczył teoretycznych rozważań dotyczących rozwoju motorycznego dzieci w wieku wczesnoszkolnym. Rozważania zawarte w niniejszych podrozdziałach poświęcam problematyce badań metodologicznych.

METODOLOGIA- jest to nauka o metodach badań naukowych i skutecznych sposobach dociekania ich wartości poznawczej. Współcześnie dominuje podejście bazujące na wykorzystaniu metod statystycznych bądź matematycznych do opisu różnych zjawisk będących pod obserwacją badacza. W celu uzyskania danych do obliczeń wykorzystuje się precyzyjnie opisaną w metodologiach szczegółowych nauk gamę działań. Wiele nauk posiada własne metodologie lub korzysta z dorobku innych zapożyczaj ąc ich metodologie.

Badania prowadzone w ramach prac magisterskich są na ogół formą badań naukowych. W ujęciu W. Okonia przez „badania naukowe rozumie się zazwyczaj ogół czynności i środków umożliwiaj ących wzbogacenie wiedzy w danej dziedzinie rzeczywistości(badania podstawowe) bądź znalezienie sposobów osiągnięcia jakiegoś celu praktycznego(badania stosowane). Punktem wyj ścia we wszystkich badaniach jest więc problem teoretyczny lub praktyczny, punktem dojścia jego rozwiązanie. Rozwiązanie to ma odpowiadać prawdzie, powinno więc być zgodne z rzeczywistością,

przy czym kryterium tej zgodności stanowi doświadczenie, praktyka.”

Życie Antoine de Saint-Exupéry’ego

Antoine – Marie-Roger de Saint-Exupéry urodził się 29 VI 1900r. w Lyonie w rodzinie arystokratycznej. Po śmierci ojca (1904) dzieciństwo spędził z matką i rodzeństwem w posiadłości ciotki i u babki z zamku La Male. Już w dzieciństwie ujawniły się jego uzdolnienia i zamiłowania. Pisywał wiersze, miał zamiłowanie matematyczne i muzyczne, zdolności do naukowej abstrakcji i techniki.

Uczył się najpierw w szkole jezuitów w La Mans, później w szkole marianów w Fryburgu, a następnie w liceum Saint-Louis. Starał się o przyjęcie do Szkoły Morskiej, ale nie zdał wstępnych egzaminów z historii i geografii. Wstąpił więc na wydział architektury Akademii Sztuk Pięknych, gdzie studiował przez piętnaście miesięcy. W 1921 roku rozpoczął służbę wojskową w 2 Regimencie Lotnictwa w Strasburgu. Jako podchorąży otrzymał dyplom pilota cywilnego, a promowany na podporucznika rezerwy – pilota wojskowego. W Paryżu zrozumiał, że „właśnie służba lotnicza może dać mu to wszystko, czego brak boleśnie odczuwał w ustabilizowanej, przyziemnej egzystencji: a więc silne przeżycia, przygodę, ryzyko, sprawdzian własnej wartości jako jednostki i zarazem człowieka ścisłej wspólnoty ludzkiej, w której wszystko, co konwencjonalne, musi ustąpić miejsca wartością autentycznym, weryfikowanym nieustannie przez konieczności.” A. Saint-Exupéry swój pierwszy lot odbył w towarzystwie znanego pilota Vedrines’a w 1912r. W 1926r. rozpoczął regularne loty pocztowe na trasie Tuluza-Casablanca. W następnym roku został kierownikiem bazy lotniczej w Cap Juby na Saharze. Przez dwa lata pracował jako dyrektor Aeroposta Argentina. W 1931 roku ożenił się z Argentynką Consuelo Suncin. Wiele podróżował, m.in. po Afryce i Azji. Podejmował śmiałe próby- pobicia rekordu Andre Japy Paryż – Sajgon, przelotu Nowy York – Ziemia Ognista. Kilkukrotnie uległ ciężkim wypadkom: w 1923r. podczas lądownia, w 1935r. na Pustyni Libijskiej, w 1938r. w Gwatemali. Od 1934 roku podjął się także pracy reportera w serwisie propagandy Air-France, z ramienia „Paris-Sair”. Pisał także reportaże z wojny hiszpańskiej. W czasie II wojny światowej, zmobilizowany, odbywał loty zwiadowcze, najpierw we Francji (1940), później w Afryce Północnej (1943). 31 lipca 1944 roku jego samolot podczas lotu w Algierze został prawdopodobnie zestrzelony i spadł do morza. W przypadku Saint-Exupéry’ego trudno oddzielać biografię od pisarstwa. „Bohaterem utworów Saint-Exupéry’ego jest sam Saint-Exupéry, który dał im swoje doświadczenie, przeżycia i refleksje, swoją głęboko humanistyczną postawę. Jego życie – to wielka i tragiczna przygoda humanisty z wiekiem XX, a jego twórczość – to świadome branie odpowiedzialności za los społeczności ludzkiej.” Pisarz budował prozę „z wszystkich odmian języka: a więc języka pracy, miłości, komunikatu o pogodzie, języka wspomnień, marzeń i medytacji, języka baśni, legendy i przypowieści.” „Literatura XX wieku uczy nas nieufności wobec zdobyczy cywilizacji, więcej nawet – przypomina i wykazuje, że cywilizacja i technika stanowią nieuchronne zagrożenie wartości duchowych człowieka, kryją groźbę dehumanizacji świata. Liczne arcydzieła literatury współczesnej przedstawiają mniej lub bardziej pesymistyczny, ale w gruncie rzeczy dość jednoznaczny obraz klęski świata ludzkiego. Klęski w walce za światem, który człowiek sam stworzył.” Na tym tle twórczość Saint-Exupéry’ego jest zjawiskiem oryginalnym i całkiem odrębnym. Saint-Exupéry bowiem z samolotu, z maszyny, a więc z wytworu tej samej cywilizacji, którą współczesność produkuje i której się obawia, czyni pośrednika między człowiekiem a przygodą, między jednostką a społeczeństwem. „W układzie człowiek – przyroda – maszyna dostrzega możliwość realizacji odwiecznych prawd o braterstwie, męstwie, odpowiedzialności, wytrwałym zmaganiu się z własnymi lękami i słabościami, o zwycięstwie i niezniszczalności fundamentalnych wartości ludzkich.” Istotę prozy Exupéry’ego stanowi przekonanie, iż wielkie prawdy pozytywne nie zaginęły i są w stanie nadal rozświetlać człowiekowi drogę. Pisarz wierzył naprawdę w jedność ludzkiej rodziny, w trwałość więzów międzyludzkich i konieczność ich stwarzania, w ciągłość historii i doświadczeń ludzkich, w prawdy przekazywane przez umierających starców pokoleniom młodym. Może dlatego, jak sądzi B. Sosień, że nie dożył końca wojny i owego późniejszego rozpadu wartości w warunkach na pozór normalnych, w warunkach dosytu i stabilizacji. Jedynym sposobem realizacji działań twórczych (dla niego jedynym, bo wybranym) było latanie pojęte jako walka przeciw obojętności, zasypianiu, nijakości, marności świata. „Musimy przez ciemność przerzucać kładki” – pisał. Twórczość Saint-Exupéry’ego jest tak oczywistym p o s ł a n i e m, bezpośrednim a p e l m, że komentarz do niej stwarza często tylko komplikację, ryzyko wypaczenia myśli autora, który twierdził przecież, iż „dobrze widzi się tylko sercem, najważniejsze jest niewidoczne dla oczu.” Anna Marzec w swoim artykule pisze, że „Saint-Exupéry jest pisarzem osamotnionym z uwagi na pozostawione w zasadniczej opozycji do głównych nurtów epoki, do wielkich indywidualności naszych czasów. Gdy tacy pisarze jak Franz Kafka, John Steinbeck, Williane Faulkner, a u nas T. Borowski, odkrywają ludzkie piekło, docierając do danej granicy człowieczeństwa, twórczość Saint-Exupéry’ego jest eksploatacją humanistycznego nieba, jest powrotem do podstawowych wartości moralnych, do takich pojęć jak „człowiek”, „ziemia”, „przyjaźń”.

Lektury szkolne w procesie nauczania

Lektury szkolne odgrywają znaczącą rolę zarówno w procesie nauczania, jak i wychowania. Za ich pośrednictwem uczniowie, nie tylko nabywają nową wiedzę i umiejętności, ale również zapoznają się z dorobkiem kultury różnych narodów. W niniejszej pracy zaprezentuję wspaniałą baśń filozoficzną Antoine de Saint-Exupéry’ego p.t. „Mały Książę”. Książka ta ujęła mnie tym, że mimo niewielkiej objętości zawiera bogactwo różnych ważnych myśli. Saint-Exupéry przekazuje czytelnikowi ponadczasową prawdę o wartości rzetelnej i systematycznej pracy, która umożliwia pełny rozwój osobowości. Przypomina także podstawowe prawa moralne oparte na zasadach życzliwości, przyjaźni, poświęcenia oraz współodpowiedzialności za siebie. Rozprawa ta składa się z pięciu części. Dwa pierwsze rozdziały zostały poświęcone lekturze, jej sytuacji w szkole oraz specyfice odbioru. Kolejny traktuje o przynależności „Małego Księcia” do gatunku literackiego, jakim jest baśń filozoficzna. Następny rozdział zawiera przegląd twórczości A. Saint-Exupéry’ego oraz analizę i interpretację baśni. W rozdziale piątym zajmuję się miejscem „Małego Księcia” w programie nauczania oraz opracowaniem metodycznym utworu, które uzupełnione jest konspektami wybranych lekcji języka polskiego.

Problemy badawcze

Od sformułowania problemów badawczych rozpoczyna się właściwe badanie naukowe. Zdaniem J. Pietera „[…] problemy badawcze są to pytania, na które szukamy odpowiedzi na drodze badań naukowych. […] Staramy się znaleźć odpowiedzi na postawione przez nas pytanie poprzez własny wysiłek, nie zaś przez oczekiwanie gotowej odpowiedzi od innego człowieka”.[1] Niewiele nowego do powyższego ujęcia problemu badawczego wnosi definicja M. Łobockiego. Uważa on bowiem, że problemy badawcze są formą pytań, na które należy szukać odpowiedzi na drodze badań naukowych. [2]

Analizując definicję J. Sztumskiego stwierdzić można, że problem badawczy jest przede wszystkim przedmiotem wysiłków badawczych, a więc to, co orientuje wszelkie zamiary poznawcze.[3]

Formułowanie problemów badawczych powinno odbywać się w sposób precyzyjny i zrozumiały. Pytania mogą być pytaniami rozstrzygnięcia bądź dopełnienia. Te pierwsze zazwyczaj rozpoczynają się od zapytania „czy”, wymagają potwierdzenia lub zanegowania i są zagadnieniami kierunkowymi. Pytania dopełnienia zaczynają się od zwrotu:, „dlaczego”, „jak”, „ kiedy”, „gdzie” i są kwestiami o charakterze twórczym.

Najczęściej wykorzystywanym w praktyce pedagogicznej podziałem problemów badawczych, jest podział na:

a)      problemy główne (wynikające z tematu pracy),

b)      problemy szczegółowe (wynikające z problemów głównych). [4]

Głównym problemem badawczym w niniejszej pracy jest pytanie, dlaczego w wychowaniu przedszkolnym powinny znajdować się zagadnienia z zakresu preorientacji zawodowej?

W celu uzyskania precyzyjnej odpowiedzi na postawione powyżej główne pytanie badawcze, sformułowałam pytania szczegółowe, które będą mi pomocne w przeprowadzeniu badań.

Mają one następującą treść:

  1. Czy preorientacja zawodowa ma miejsce w wychowaniu przedszkolnym?
  2. Kto organizuje preorientację zawodową w wychowaniu przedszkolnym?
  3. Czy programy wychowania przedszkolnego realizują zakres preorientacji zawodowej?
  4. Jak organizowana i realizowana jest preorientacja zawodowa w wychowaniu przedszkolnym?

Dlaczego w wychowaniu przedszkolnym powinny znajdować się zagadnienia z zakresu preorientacji zawodowej?


[1] J. Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej. Wrocław-Warszawa 1967, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, s. 28.

[2] M. Łobocki, Metody badań pedagogicznych. Warszawa 1978, PWN, s. 56.

[3] J. Sztumski, Wstęp do metod i technik badań społecznych. Warszawa 1984, PWN, s.28.

[4] S. Palka, Metodologia, badania, praktyka pedagogiczna, Gdańsk 2006, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s.15.

Dyskusja podstawowych pojęć problemu badawczego

Powyższy rozdział poświęcony zostanie preorientacji zawodowej, jako ważnego tematu związanego z działalnością placówek wychowania przedszkolnego, ich rolą w upowszechnianiu wiedzy o preorientacji zawodowej i jej celach oraz metodach pracy, niezbędnych w przybliżaniu dziecku świata pracy i świata zawodów. Jest to poznawczy i badawczy aspekt wychowania przedszkolnego w preorientacji zawodowej u najmłodszych.

Dyskusji poddane zostanie wyjaśnienie podstawowych pojęć związanych z preorientacją w przedszkolu. Wskazany zostanie cel, zakres i zastosowanie preorientacji zawodowej w wychowaniu przedszkolnym.

Podjęty problem badawczy rodzi potrzebę zdefiniowania takich pojęć jak: preorientacja zawodowa, wychowanie przedszkolne, dziecko w wieku przedszkolnym oraz przedstawienie charakterystyki nauczyciela wychowania przedszkolnego.

W końcowej części niniejszej pracy, pragnę jeszcze raz powrócić do przewodniego problemu badawczego, wyrażającego kierunek podjętych badań naukowych: Dlaczego w wychowaniu przedszkolnym powinny znajdować się zagadnienia z zakresu preorientacji zawodowej?

Całokształt pracy dowodzi celowości zagadnień z zakresu preorientacji zawodowej, przyczyniając się do kształtowania osobowości dziecka, budowania jego tożsamości i indywidualności oraz przybliżaniu istoty nauczania poprzez wychowanie dzieci do pracy i przez pracę. Jednak wyniki badań pozwalają stwierdzić, że preorientacja zawodowa, pomimo iż ma miejsce w wychowaniu przedszkolnym, nie jest realizowana w stopniu zaawansowanym. Przyczyny tego stanu rzeczy upatruję w podstawie programowej wychowania przedszkolnego, w której nie poświęcono zbyt wiele miejsca tematyce świata pracy i świata zawodów. Modyfikacji powinny ulec również programy wychowania przedszkolnego, w kierunku większej promocji zagadnień preorientacji zawodowej, co jednocześnie pozwoli dzieciom w wieku przedszkolnym na dokładniejsze rozumienie wychowania do pracy i przez pracę. Ten wątek również powinien zawierać przygotowanie nauczycieli wychowania przedszkolnego.

Potrzeba rozwijania preorientacji dzieci wieku przedszkolnego wynika z zainteresowania tym zagadnieniem, pomimo że osiągają oni stosunkowo dobry poziom ogólnej wiedzy o świecie pracy i świecie zawodów. Tezę tę potwierdza stan wiedzy wyrażony ich swobodnym wymienianiem co najmniej kilku nazw zawodów. Ponadto, zdają sobie oni sprawę, że ludzie dorośli muszą pracować i zarabiać pieniądze. Wyniki badawcze udowadniają, że w tak wczesnym wieku praca i jej wytwory mają dla dzieci bardzo duże znaczenie.

Zgromadzone materiały badawcze pozwalają ustalić, że ze strony rodziców, informacje prozawodowe przekazywane są jedynie na poziomie dostatecznym. Owszem, poświęcają oni czas na rozmowy i zabawy mające związek z rozwojem marzeń i preferencji zawodowych, ale ich natężenie jest stosunkowo małe, nawet zbyt małe, by można było stwierdzić, że preorientacja zawodowa odgrywa w życiu dziecka jedną ze znaczących ról. Pamiętając, że rozwój prozawodowy dziecka rozpoczyna się w środowisku rodzinnym, a dopiero później jego przejawy uwidaczniają się w środowisku przedszkolnym, rodzice nie powinni bagatelizować problematyki związanej ze światem pracy i światem zawodów, powinni być świadomi, że wiedza dzieci wyniesiona z domu rodzinnego, stanowi w następnej kolejności źródło odwołania do niej nauczycieli.

Konkluzując należy stwierdzić, że poza odpowiednią weryfikacją podstawy programowej powinno się także właściwie przygotować nauczycieli do prowadzenia zajęć z obszaru preorientacji zawodowej oraz pozwalać aktywnie i dynamicznie pracować dzieciom w wieku przedszkolnym. Z pomocą pedagoga są one w stanie przygotowywać prace o różnorodnej tematyce, a dzięki ich promocji, nie tylko w przedszkolach, będą mogły cieszyć się swoimi osiągnięciami, wykazując zdolności, zainteresowania i niezbędne aspiracje.

Zakończenie pracy magisterskiej

Wyniki analizy danych z badań własnych pozwalają poznać stosunek badanej grupy nauczycieli do obecnej rzeczywistości szkolnej w okresie wdrażanej reformy oświaty, a także oczekiwania nauczycieli związane z tą reformą.

Na podstawie wypowiedzi nauczycieli wyraźnie widać, że dostrzegają oni całą złożoność zjawisk występujących w szkole. Jej oczekiwania odnoszą się do władz, samorządów, samych nauczycieli, zdobywanej wiedzy i sposobów jej przekazywania.

Badania i analiza prowadzone w niniejszej pracy pozwalają na sformułowanie następujących wniosków:

 

  1. Zdecydowana większość wypowiedzi nauczycieli świadczy o znajomości założeń wdrażanej reformy szkolnictwa. Nauczyciele rozumieją potrzebę zmian w oświacie, mimo nienajlepszej sytuacji finansowej państwa.
  2. Proces demokratyzacji i autonomii szkół oceniają pozytywnie. Uważają, że demokratyzacja oświaty sprzyja kształtowaniu u młodzieży otwartych postaw życiowych, nacechowanych wzajemnym zaufaniem uczciwością i równością, a decentralizacja oświaty sprzyja wszechstronnemu rozwojowi szkolnictwa.

Uważają, że szkoła ma przygotować uczniów do podmiotowego i efektywnego uczestnictwa w rozwoju demokratycznym i nowoczesnym państwa polskiego i jego kultury.

  1. Istota podmiotowości ucznia jest dobrze rozumiana przez nauczycieli. Według nich szkoła zapewnia poszanowanie praw dziecka i ucznia. Centralną postacią w szkole jest obecnie uczeń i jego potrzeby, a podstawową ideą jest podmiotowość ucznia.
  2. Nauczyciele prezentują z reguły silny związek emocjonalny z wykonywanym zawodem, mimo wielu trudności deklarują zadowolenie z pracy. Uważają, ze dyrektorzy szkół dbają dziś o dokształcanie nauczycieli.
  3. Nauczyciele są zdania, że propozycja 3- letnich liceów profilowanych spełnia oczekiwania społeczne, a egzaminy zewnętrzne wpłyną na lepszą jakość edukacji oraz obiektywną ocenę uczniów.
  4. Według nauczycieli, dzięki reformie więcej młodzieży zdobędzie średnie wykształcenie, zostaną wyrównane możliwości kształcenia się młodzieży ze wsi i z miasta, a polska młodzież będzie konkurować ze swoimi rówieśnikami na Zachodzie.

Nauczyciele obawiają się, że nie są dostatecznie przygotowani do pracy w nowym systemie nauczania blokowego i zintegrowanego. Uważają, że na skutek przekazania szkół samorządom sytuacja szkoły jest niepewna, zależy od tego kto sprawuje władzę w gminie lub w powiecie.

Charakterystyka środowiska społecznego badanych nauczycieli

Poniżej przentujemy część badawczą jednej z prac magisterskich.

Tradycyjnie nauczyciel zajmuje centralne miejsce w między pokoleniowym przekazie dorobku kultury i cywilizacji, czego konsekwencją jest wysoka jego ranga i moralna odpowiedzialność za kontynuację rozwoju społecznego. Jednak obecny moment historyczny stawia go w szczególnie niejasnej sytuacji.

Z. Ratejek twierdzi, że nowe okoliczności warunkujące przebieg procesów edukacyjnych, wielość źródeł informacji, pluralizm ideowy, obyczajowy i ekonomiczny powodują, że trzeba dokonywać wyborów, własnych ocen, wyznaczać własne punkty orientacyjne, ponosić pełną odpowiedzialność za preferowane wartości i głoszone poglądy. ( Z. Ratajek, 1995, s. 25).

Badaniem objęto 105 nauczycieli ( tj. 100%) z 6 szkół podstawowych i gimnazjów woj. małopolskiego.

Dane o osobach ankietowanych dotyczące: płci osób badanych, wykształcenia, stażu pracy pedagogicznej, miejsca pracy badanych nauczycieli oraz rodzaju szkoły zestawione zostały w kolejno prezentowanych tabelach.

Tabela. 1. Charakterystyka badanych ze względu na płeć.

Płeć

Rozkład

N

%

Kobieta

94

89,5

Mężczyzna

11

10,5

Ogółem

105

100,0

Powyższa tabela zawiera dane dotyczące podziału badanych ze względu na płeć. Z przedstawionych danych wynika, iż wśród ankietowanych kobiet jest aż 94, co stanowi 89,5% badanych, mężczyzn natomiast jest 11, co daje 10,5%.

Tabela.2. Staż pracy w zawodzie.

Staż pracy

Rozkład

N

%

Do 5   lat

10

9,5

6-10   lat

21

20,0

11-15   lat

32

30,5

Powyżej   16 lat

42

40,0

Ogółem

105

100,0

Tabela 2 ilustruje dane dotyczące stażu pracy pedagogicznej nauczycieli. Najliczniejszą grupę stanowili nauczyciele pracujący powyżej 16 lat ( 40%). Drugą co do liczebności grupą byli nauczyciele pracujący od 11- 15 lat. Było ich 32, co stanowi 30%. Następną grupę reprezentowali badani, którzy przepracowali w zawodzie od 6-10 lat. Było ich 21, co daje 20%. Najmniejszą grupę 10 osób ( 9,5%) stanowili nauczyciele pracujący w szkole nie więcej niż 5 lat.

Tabela. 3. Wykształcenie badanych nauczycieli.

Wykształcenie

Rozkład

N

%

Studia   magisterskie

53

50,48

Wyższe   zawodowe

31

29,52

Kolegium   nauczycielskie

19

18,09

Średnie

2

1,91

Ogółem

105

100,0

Tabela 3 przedstawia jakim wykształceniem legitymują się badani nauczyciele. Spośród badanych nauczycieli wyższe wykształcenie posiada 53 osoby, co daje 50,48% badanej grupy. Na drugim miejscu znaleźli się nauczyciele posiadający wykształcenie wyższe zawodowe – 31 osób ( 29,52%). Kolegium nauczycielskie ukończyło 19 osób, co stanowi 18,09%. Dwie osoby legitymowały się wykształceniem średnim, co w ujęciu procentowym wynosi 1,91%.

Tabela. 4. Miejsce pracy badanych nauczycieli.

Rodzaj szkoły

Rozkład

N

%

Szkoła   Podstawowa

77

73

Gimnazjum

29

27

Ogółem

105

100

Tabela. 4. prezentuje miejsce pracy badanych nauczycieli. Najwięcej spośród nich pracuje w Szkołach Podstawowych, bo aż 77 osób ( 73%), natomiast 29 ankietowanych pracuje w Gimnazjach co stanowi 27% badanych.

Zdolności nauczycielskie

Podstawowym elementem wyznaczającym poziom działania człowieka są zdolności.

J. Reykowski wyodrębnia dwie formy zdolności ” naturalne” i ” rzeczywiste”. Autor określa zdolności ” naturalne” jako pewne właściwości układu nerwowego, które warunkują potencjalną sprawność systemu regulacji. Determinowane są one przez czynniki naturalne we wczesnym okresie życia dziecka.

Zdolności ” rzeczywiste” są wytworem doświadczenia jednostki, a ich znaczenie wyraża się w możliwościach wykorzystania określonych działań. Powstają one na podłożu zdolności ” naturalnych”, ale kształtują się w procesie uczenia się. Dlatego też, humanistycznym obowiązkiem szkoły wynikającym z założeń idei demokracji jest stwarzanie warunków do kształtowania zdolności rzeczywistych na podłożu zdolności ” naturalnych”. ( J. Reykowski, cyt. za A. Kotusiewicz,1997, s. 225 )

Pewien poziom uzdolnień twórczych ma każde dziecko. Uzdolnienia te, trzeba kształtować na każdym szczeblu kształcenia i w każdym przedmiocie nauczania. Należy rozwijać uzdolnienia twórcze, przez co wpływamy stymulująco na poziom poszczególnych jego właściwości ( płynności, giętkości, wrażliwości na problemy, oryginalność).

Dlatego, trudno być dobrym nauczycielem i tak wiele istnieje kontrowersji wokół tego zawodu. Wiele zależy od osoby nauczyciela i jego postaw. W różnych publikacjach, podkreśla się twórczy charakter pracy pedagogicznej, w której wiedza musi iść w parze z oryginalnością myślenia, posiadaniem wielu pomysłów, wrażliwością na zarysowujące się problemy.             Istotę pracy nauczycielskiej wyraziła kiedyś G. Klimowicz jednym słowem ” motto”. Tworzą go pierwsze litery słów: ” miłość i odpowiedzialność, tolerancja, troskliwość i otwartość. ( G. Klimowicz cyt. za A. Jopkiewicz,1995, s. 210).

Cz. Banach uważa, że osobowość nauczyciela- wychowawcy, obejmuje trzy struktury:

–         poznawczą – wyróżniającą się działaniami związanymi ze spostrzeganiem i rozumieniem ucznia –wychowanka,

–         motywacyjną – obejmującą system wartości potrzeby i postawy nauczyciela,

–         czynnościową – praksologiczną – pedagogiczną. ( Cz. Banach, 1995, s. 300 )

 

Na układ właściwości osobowościowych nauczyciela składają się zintegrowane składniki – zdolności, inteligencje, mechanizmy temperamentalne, charakterologiczne i samoregulujące. Wszystkie one uczestniczą w procesach i interakcji tworząc różnorodną i otwartą sieć relacji między nauczycielami, nauczycielami i rodzicami a między środowiskiem lokalnym, nauczycielami a dyrektorami i nadzorem pedagogicznym. Do właściwości osobowościowych nauczycieli zaliczamy również wartości moralne.

Zdaniem D. V. Hildebranda jest to: prawość, wierność, poczucie odpowiedzialności oraz poszanowanie prawdy. Dobroć oznacza człowieka uczynnego, sprawiedliwego, współczującego, wspaniałomyślnego i przebaczającego doznane krzywdy. ( D. V. Hildebrand,cyt.: za A. Jopkiewicz, 1995, s. 330).

Na gruncie pracy pedagogicznej można stopniowo odkrywać wartości, które powinny być znane społeczeństwu i harmonizować z godnością człowieka. Jeżeli potrafi się wykorzystać siłę wartości nadanych, jeśli można promieniować na innych, o kształtowanym przez nas nowym człowieku będzie można kiedyś powiedzieć, że żyje i istnieje naprawdę.

             M. J. Szymański uważa, że system wartości wyznacza kierunki dążeń jednostek i grup społecznych, w tym także kierunki podejmowanych i realizowanych dróg edukacyjnych. Dokonuje się to poprzez przybliżenie systemów wartości i konkretyzację tych wartości we wzorach osobowych i wzorach zachowań, występujących w społeczeństwie wzorach społeczno- kulturalnych, przez które rozumiemy za W. Jacherem, ludzkie zachowania, powtarzalną strukturę tych zachowań uznawanych za dopuszczalne i normalne w danej sytuacji ich wpływ na określone preferenty potrzeb i oczekiwań w różnych dziedzinach życia ludzkiego, tzn. w zakresie gospodarczym, społecznym, kulturowym itp. ( M. J. Szymański, 1988, s.132).

Nowa Matura

[Poniżej fragment pracy magisterskiej, która zapowiadało dopiero wprowadzenie reformy edukacji]

Kolejną nowością w systemie egzaminowania i oceniania będzie Nowa Matura. Zyska ona większą rangę, ponieważ przewiduje się, że zmodernizowany egzamin maturalny zniesie potrzeby organizowania oddzielnych egzaminów na studia. Po raz pierwszy Nowa Matura ma być zorganizowana w 2002 roku- wtedy jeszcze w oparciu o stare podstawy programowania. W ramach Nowej Matury trzeba będzie zdać przynajmniej cztery przedmioty – trzy obowiązkowe: język polski, język obcy i matematykę ( na różnym poziomie trudności) oraz przynajmniej jeden do wyboru. W ostatniej klasie uczeń będzie przygotowywał pod opieką nauczyciela całoroczną pracę, która będzie zaliczona jako część egzaminu maturalnego.

W szkołach zawodowych nauka zakończy się zewnętrznym egzaminem z kwalifikacji zawodowych. Planuje się, by w przyszłości podstawę tego egzaminu stanowiły standardy ustalone przy współpracy z pracodawcami. Autorzy reformy zakładają, że wszystkie egzaminy mają sprawdzać bardziej umiejętności, nabyte w toku nauczania, niż encyklopedyczną wiedzę. ( Reforma Edukacji- projekt, s.53 ).

Jednym z ważniejszych założeń reformy jest koncepcja poprawy statusu zawodowego nauczycieli. Autorzy reformy proponują wprowadzenie sześciu kategorii stanowisk nauczycielskich, z jasno określonymi zasadami i możliwościami awansu. Są to: nauczyciel stażysta, nauczyciel kontraktowy, nauczyciel mianowany, nauczyciel specjalista, nauczyciel dyplomowany, profesor oświaty. Rozważany jest także wariant czterostopniowy, gdzie pierwsze trzy stopnie byłyby takie same, jak w wariancie pierwszym, zaś ostatnim stopniem byłby profesor oświaty. Przewiduje się także trzy stopnie specjalizacji.

Reforma kładzie duży nacisk na współuczestniczenie środowisk pedagogicznych w realizowaniu przekształceń oświatowych, autorzy projektu podkreślają, że nauczyciele będą musieli aktywnie uczestniczyć w reformie, aby mogła zaowocować sukcesem. W zreformowanym systemie szkolnictwa nauczyciele pełnić będą inne niż dotychczas funkcje – duży nacisk położony zostanie na zespołową kreatywność, styl pracy.

Podstawą nowego systemu edukacji ma być szkoła spójna, dążąca do doskonalenia się, otwarta na otaczający świat, elastyczna.

Zasadą wynagradzania nauczycieli ma być premiowanie jakości pracy, elastyczności, potrzeby samokształcenia, podnoszenia kwalifikacji i ogólnego rozwoju zawodowego.

Postuluje się przyjęcie przez ministra pracy wynagrodzenia osobowego dla nauczycieli, odpowiedniego do stanowiska, z dodatkami specjalnymi za staż pracy, godziny ponadwymiarowe, trudne warunki pracy, wychowawstwo klasy, za pełnienie funkcji kierowniczych lub koordynacyjnych w ciałach pedagogicznych. Autorzy reformy uważają za konieczne utrzymanie zapisu dotyczącego co najmniej 2,5% odpisu z funduszu płac nauczycieli z przeznaczeniem na ich dokształcanie i doskonalenie.

Wewnątrzszkolne doskonalenie nauczycieli ma być jednym z fundamentów reformy. ( Reforma Edukacji- projekt, s.62 ).

Post Navigation