Współczesna edukacja- prezentujemy prace magisteskie

Prace magisterskie, licencjackie i inne powiązane z pedagogiką

Archive for the month “Styczeń, 2013”

Zakończenie pracy magisterskiej

Wyniki analizy danych z badań własnych pozwalają poznać stosunek badanej grupy nauczycieli do obecnej rzeczywistości szkolnej w okresie wdrażanej reformy oświaty, a także oczekiwania nauczycieli związane z tą reformą.

Na podstawie wypowiedzi nauczycieli wyraźnie widać, że dostrzegają oni całą złożoność zjawisk występujących w szkole. Jej oczekiwania odnoszą się do władz, samorządów, samych nauczycieli, zdobywanej wiedzy i sposobów jej przekazywania.

Badania i analiza prowadzone w niniejszej pracy pozwalają na sformułowanie następujących wniosków:

 

  1. Zdecydowana większość wypowiedzi nauczycieli świadczy o znajomości założeń wdrażanej reformy szkolnictwa. Nauczyciele rozumieją potrzebę zmian w oświacie, mimo nienajlepszej sytuacji finansowej państwa.
  2. Proces demokratyzacji i autonomii szkół oceniają pozytywnie. Uważają, że demokratyzacja oświaty sprzyja kształtowaniu u młodzieży otwartych postaw życiowych, nacechowanych wzajemnym zaufaniem uczciwością i równością, a decentralizacja oświaty sprzyja wszechstronnemu rozwojowi szkolnictwa.

Uważają, że szkoła ma przygotować uczniów do podmiotowego i efektywnego uczestnictwa w rozwoju demokratycznym i nowoczesnym państwa polskiego i jego kultury.

  1. Istota podmiotowości ucznia jest dobrze rozumiana przez nauczycieli. Według nich szkoła zapewnia poszanowanie praw dziecka i ucznia. Centralną postacią w szkole jest obecnie uczeń i jego potrzeby, a podstawową ideą jest podmiotowość ucznia.
  2. Nauczyciele prezentują z reguły silny związek emocjonalny z wykonywanym zawodem, mimo wielu trudności deklarują zadowolenie z pracy. Uważają, ze dyrektorzy szkół dbają dziś o dokształcanie nauczycieli.
  3. Nauczyciele są zdania, że propozycja 3- letnich liceów profilowanych spełnia oczekiwania społeczne, a egzaminy zewnętrzne wpłyną na lepszą jakość edukacji oraz obiektywną ocenę uczniów.
  4. Według nauczycieli, dzięki reformie więcej młodzieży zdobędzie średnie wykształcenie, zostaną wyrównane możliwości kształcenia się młodzieży ze wsi i z miasta, a polska młodzież będzie konkurować ze swoimi rówieśnikami na Zachodzie.

Nauczyciele obawiają się, że nie są dostatecznie przygotowani do pracy w nowym systemie nauczania blokowego i zintegrowanego. Uważają, że na skutek przekazania szkół samorządom sytuacja szkoły jest niepewna, zależy od tego kto sprawuje władzę w gminie lub w powiecie.

Reklamy

Charakterystyka środowiska społecznego badanych nauczycieli

Poniżej przentujemy część badawczą jednej z prac magisterskich.

Tradycyjnie nauczyciel zajmuje centralne miejsce w między pokoleniowym przekazie dorobku kultury i cywilizacji, czego konsekwencją jest wysoka jego ranga i moralna odpowiedzialność za kontynuację rozwoju społecznego. Jednak obecny moment historyczny stawia go w szczególnie niejasnej sytuacji.

Z. Ratejek twierdzi, że nowe okoliczności warunkujące przebieg procesów edukacyjnych, wielość źródeł informacji, pluralizm ideowy, obyczajowy i ekonomiczny powodują, że trzeba dokonywać wyborów, własnych ocen, wyznaczać własne punkty orientacyjne, ponosić pełną odpowiedzialność za preferowane wartości i głoszone poglądy. ( Z. Ratajek, 1995, s. 25).

Badaniem objęto 105 nauczycieli ( tj. 100%) z 6 szkół podstawowych i gimnazjów woj. małopolskiego.

Dane o osobach ankietowanych dotyczące: płci osób badanych, wykształcenia, stażu pracy pedagogicznej, miejsca pracy badanych nauczycieli oraz rodzaju szkoły zestawione zostały w kolejno prezentowanych tabelach.

Tabela. 1. Charakterystyka badanych ze względu na płeć.

Płeć

Rozkład

N

%

Kobieta

94

89,5

Mężczyzna

11

10,5

Ogółem

105

100,0

Powyższa tabela zawiera dane dotyczące podziału badanych ze względu na płeć. Z przedstawionych danych wynika, iż wśród ankietowanych kobiet jest aż 94, co stanowi 89,5% badanych, mężczyzn natomiast jest 11, co daje 10,5%.

Tabela.2. Staż pracy w zawodzie.

Staż pracy

Rozkład

N

%

Do 5   lat

10

9,5

6-10   lat

21

20,0

11-15   lat

32

30,5

Powyżej   16 lat

42

40,0

Ogółem

105

100,0

Tabela 2 ilustruje dane dotyczące stażu pracy pedagogicznej nauczycieli. Najliczniejszą grupę stanowili nauczyciele pracujący powyżej 16 lat ( 40%). Drugą co do liczebności grupą byli nauczyciele pracujący od 11- 15 lat. Było ich 32, co stanowi 30%. Następną grupę reprezentowali badani, którzy przepracowali w zawodzie od 6-10 lat. Było ich 21, co daje 20%. Najmniejszą grupę 10 osób ( 9,5%) stanowili nauczyciele pracujący w szkole nie więcej niż 5 lat.

Tabela. 3. Wykształcenie badanych nauczycieli.

Wykształcenie

Rozkład

N

%

Studia   magisterskie

53

50,48

Wyższe   zawodowe

31

29,52

Kolegium   nauczycielskie

19

18,09

Średnie

2

1,91

Ogółem

105

100,0

Tabela 3 przedstawia jakim wykształceniem legitymują się badani nauczyciele. Spośród badanych nauczycieli wyższe wykształcenie posiada 53 osoby, co daje 50,48% badanej grupy. Na drugim miejscu znaleźli się nauczyciele posiadający wykształcenie wyższe zawodowe – 31 osób ( 29,52%). Kolegium nauczycielskie ukończyło 19 osób, co stanowi 18,09%. Dwie osoby legitymowały się wykształceniem średnim, co w ujęciu procentowym wynosi 1,91%.

Tabela. 4. Miejsce pracy badanych nauczycieli.

Rodzaj szkoły

Rozkład

N

%

Szkoła   Podstawowa

77

73

Gimnazjum

29

27

Ogółem

105

100

Tabela. 4. prezentuje miejsce pracy badanych nauczycieli. Najwięcej spośród nich pracuje w Szkołach Podstawowych, bo aż 77 osób ( 73%), natomiast 29 ankietowanych pracuje w Gimnazjach co stanowi 27% badanych.

Zdolności nauczycielskie

Podstawowym elementem wyznaczającym poziom działania człowieka są zdolności.

J. Reykowski wyodrębnia dwie formy zdolności ” naturalne” i ” rzeczywiste”. Autor określa zdolności ” naturalne” jako pewne właściwości układu nerwowego, które warunkują potencjalną sprawność systemu regulacji. Determinowane są one przez czynniki naturalne we wczesnym okresie życia dziecka.

Zdolności ” rzeczywiste” są wytworem doświadczenia jednostki, a ich znaczenie wyraża się w możliwościach wykorzystania określonych działań. Powstają one na podłożu zdolności ” naturalnych”, ale kształtują się w procesie uczenia się. Dlatego też, humanistycznym obowiązkiem szkoły wynikającym z założeń idei demokracji jest stwarzanie warunków do kształtowania zdolności rzeczywistych na podłożu zdolności ” naturalnych”. ( J. Reykowski, cyt. za A. Kotusiewicz,1997, s. 225 )

Pewien poziom uzdolnień twórczych ma każde dziecko. Uzdolnienia te, trzeba kształtować na każdym szczeblu kształcenia i w każdym przedmiocie nauczania. Należy rozwijać uzdolnienia twórcze, przez co wpływamy stymulująco na poziom poszczególnych jego właściwości ( płynności, giętkości, wrażliwości na problemy, oryginalność).

Dlatego, trudno być dobrym nauczycielem i tak wiele istnieje kontrowersji wokół tego zawodu. Wiele zależy od osoby nauczyciela i jego postaw. W różnych publikacjach, podkreśla się twórczy charakter pracy pedagogicznej, w której wiedza musi iść w parze z oryginalnością myślenia, posiadaniem wielu pomysłów, wrażliwością na zarysowujące się problemy.             Istotę pracy nauczycielskiej wyraziła kiedyś G. Klimowicz jednym słowem ” motto”. Tworzą go pierwsze litery słów: ” miłość i odpowiedzialność, tolerancja, troskliwość i otwartość. ( G. Klimowicz cyt. za A. Jopkiewicz,1995, s. 210).

Cz. Banach uważa, że osobowość nauczyciela- wychowawcy, obejmuje trzy struktury:

–         poznawczą – wyróżniającą się działaniami związanymi ze spostrzeganiem i rozumieniem ucznia –wychowanka,

–         motywacyjną – obejmującą system wartości potrzeby i postawy nauczyciela,

–         czynnościową – praksologiczną – pedagogiczną. ( Cz. Banach, 1995, s. 300 )

 

Na układ właściwości osobowościowych nauczyciela składają się zintegrowane składniki – zdolności, inteligencje, mechanizmy temperamentalne, charakterologiczne i samoregulujące. Wszystkie one uczestniczą w procesach i interakcji tworząc różnorodną i otwartą sieć relacji między nauczycielami, nauczycielami i rodzicami a między środowiskiem lokalnym, nauczycielami a dyrektorami i nadzorem pedagogicznym. Do właściwości osobowościowych nauczycieli zaliczamy również wartości moralne.

Zdaniem D. V. Hildebranda jest to: prawość, wierność, poczucie odpowiedzialności oraz poszanowanie prawdy. Dobroć oznacza człowieka uczynnego, sprawiedliwego, współczującego, wspaniałomyślnego i przebaczającego doznane krzywdy. ( D. V. Hildebrand,cyt.: za A. Jopkiewicz, 1995, s. 330).

Na gruncie pracy pedagogicznej można stopniowo odkrywać wartości, które powinny być znane społeczeństwu i harmonizować z godnością człowieka. Jeżeli potrafi się wykorzystać siłę wartości nadanych, jeśli można promieniować na innych, o kształtowanym przez nas nowym człowieku będzie można kiedyś powiedzieć, że żyje i istnieje naprawdę.

             M. J. Szymański uważa, że system wartości wyznacza kierunki dążeń jednostek i grup społecznych, w tym także kierunki podejmowanych i realizowanych dróg edukacyjnych. Dokonuje się to poprzez przybliżenie systemów wartości i konkretyzację tych wartości we wzorach osobowych i wzorach zachowań, występujących w społeczeństwie wzorach społeczno- kulturalnych, przez które rozumiemy za W. Jacherem, ludzkie zachowania, powtarzalną strukturę tych zachowań uznawanych za dopuszczalne i normalne w danej sytuacji ich wpływ na określone preferenty potrzeb i oczekiwań w różnych dziedzinach życia ludzkiego, tzn. w zakresie gospodarczym, społecznym, kulturowym itp. ( M. J. Szymański, 1988, s.132).

Nowa Matura

[Poniżej fragment pracy magisterskiej, która zapowiadało dopiero wprowadzenie reformy edukacji]

Kolejną nowością w systemie egzaminowania i oceniania będzie Nowa Matura. Zyska ona większą rangę, ponieważ przewiduje się, że zmodernizowany egzamin maturalny zniesie potrzeby organizowania oddzielnych egzaminów na studia. Po raz pierwszy Nowa Matura ma być zorganizowana w 2002 roku- wtedy jeszcze w oparciu o stare podstawy programowania. W ramach Nowej Matury trzeba będzie zdać przynajmniej cztery przedmioty – trzy obowiązkowe: język polski, język obcy i matematykę ( na różnym poziomie trudności) oraz przynajmniej jeden do wyboru. W ostatniej klasie uczeń będzie przygotowywał pod opieką nauczyciela całoroczną pracę, która będzie zaliczona jako część egzaminu maturalnego.

W szkołach zawodowych nauka zakończy się zewnętrznym egzaminem z kwalifikacji zawodowych. Planuje się, by w przyszłości podstawę tego egzaminu stanowiły standardy ustalone przy współpracy z pracodawcami. Autorzy reformy zakładają, że wszystkie egzaminy mają sprawdzać bardziej umiejętności, nabyte w toku nauczania, niż encyklopedyczną wiedzę. ( Reforma Edukacji- projekt, s.53 ).

Jednym z ważniejszych założeń reformy jest koncepcja poprawy statusu zawodowego nauczycieli. Autorzy reformy proponują wprowadzenie sześciu kategorii stanowisk nauczycielskich, z jasno określonymi zasadami i możliwościami awansu. Są to: nauczyciel stażysta, nauczyciel kontraktowy, nauczyciel mianowany, nauczyciel specjalista, nauczyciel dyplomowany, profesor oświaty. Rozważany jest także wariant czterostopniowy, gdzie pierwsze trzy stopnie byłyby takie same, jak w wariancie pierwszym, zaś ostatnim stopniem byłby profesor oświaty. Przewiduje się także trzy stopnie specjalizacji.

Reforma kładzie duży nacisk na współuczestniczenie środowisk pedagogicznych w realizowaniu przekształceń oświatowych, autorzy projektu podkreślają, że nauczyciele będą musieli aktywnie uczestniczyć w reformie, aby mogła zaowocować sukcesem. W zreformowanym systemie szkolnictwa nauczyciele pełnić będą inne niż dotychczas funkcje – duży nacisk położony zostanie na zespołową kreatywność, styl pracy.

Podstawą nowego systemu edukacji ma być szkoła spójna, dążąca do doskonalenia się, otwarta na otaczający świat, elastyczna.

Zasadą wynagradzania nauczycieli ma być premiowanie jakości pracy, elastyczności, potrzeby samokształcenia, podnoszenia kwalifikacji i ogólnego rozwoju zawodowego.

Postuluje się przyjęcie przez ministra pracy wynagrodzenia osobowego dla nauczycieli, odpowiedniego do stanowiska, z dodatkami specjalnymi za staż pracy, godziny ponadwymiarowe, trudne warunki pracy, wychowawstwo klasy, za pełnienie funkcji kierowniczych lub koordynacyjnych w ciałach pedagogicznych. Autorzy reformy uważają za konieczne utrzymanie zapisu dotyczącego co najmniej 2,5% odpisu z funduszu płac nauczycieli z przeznaczeniem na ich dokształcanie i doskonalenie.

Wewnątrzszkolne doskonalenie nauczycieli ma być jednym z fundamentów reformy. ( Reforma Edukacji- projekt, s.62 ).

Świat wytworów pracy w oczach dziecka przedszkolnego

Praca wykonywana przez dziecko w wieku przedszkolnym jest niezbędnym i niezwykle ważnym warunkiem prawidłowego przebiegu procesów poznawczych. To właśnie dzięki wszelkiego rodzaju działaniom, najmłodsi poznają właściwości przedmiotów, związki między różnymi zjawiskami, gromadzą doświadczenia potrzebne do późniejszego funkcjonowania w szkole. Dla poprawnego dojrzewania dziecka do każdej formy pracy, niezwykle ważne jest, aby jego czynności zabawowe łagodnie i etapami przekształcały się w działania praktyczne. Pozwoli to na to, by pod koniec okresu przedszkolnego już samodzielnie spełniało ono polecenia dorosłych, pomogło w prostych czynnościach, ubrało się i umyło bez niczyjej pomocy.

Konkretne zadania wykonywane przez najmłodszych pobudzają je do szukania i gromadzenia informacji, wzbogacania własnej wiedzy, budzenia zainteresowania otaczającym światem. Wiedza zdobyta w formie pracy podlega najlepszemu sprawdzeniu i tą drogą zawsze zostaje utrwalana. Każdy wytwór pracy sprzyja przyswajaniu informacji i tworzeniu prawidłowych pojęć związanych ze światem.

Praca wykonana przez dziecko może przynosić satysfakcję osobistą, która związana jest z poznawaniem dorobku kultury, ze stopniowym dojrzewaniem do współżycia i współdziałania w środowisku ludzkim. Stanowi to również radość z czynienia czegoś pozytywnego dla siebie, innych i wspólnie z nimi[1].

Pogląd, że dzieci są niepocieszone, gdy oczekuje się od nich pracy, jest często mylnie interpretowany. Jeśli ma miejsce uchylanie się od wykonania prac, które nie przekraczają ich możliwości, skutkiem są błędy wychowawcze. Jedną z najważniejszych przyczyn małej aktywności dzieci i młodzieży jest hamujące je postępowanie dorosłych, zbyt duża chęć dyrygowania nimi[2].

W okresie przedszkolnym wychowanie do pracy i przez pracę powinno się ujawniać w dwóch podstawowych formach:

v  organizowaniu i włączaniu najmłodszych w nurt prac dostosowanych do ich wieku i możliwości poznawczych;

v  wdrażaniu dziecka w świat pracy przez zapewnianie, porządkowanie i poszerzanie jego wiedzy o pracy zawodowej i czynnościach domowych ludzi dorosłych.

Pierwszym elementem pracy w życiu dziecka są czynności samoobsługowe, które występują we wszystkich cyklach rozwojowych człowieka. Dzieci wykonujące wielokrotnie czynność samoobsługową, dochodzą do mechanizacji pewnych ruchów podstawowych, dzięki czemu kształtują w sobie nawyk ruchowy.

Wyniki badań A. Dzierżanki-Wyszyńskiej dowodzą, że dzieci 3-4 letnie ubierają się i rozbierają przy pewnej pomocy dorosłego, z zaznaczeniem, że sprawniej i szybciej czynią to dziewczynki niż chłopcy. Większość pięciolatków potrafi już samodzielnie nakładać różne części odzieży, trudność sprawiają jeszcze takie czynności, jak wiązanie fartuszka, sznurowadeł czy też zapinanie guzików. Należy dziecku stwarzać jak najwięcej możliwości samodzielnego wykonywania określonych rodzajów czynności. Im ono więcej przysposabia, tym szybciej i lepiej dochodzi do wprawy w wykonywaniu podstawowych czynności. [3]

Działania samoobsługowe pozwalają dziecku przeżywać i rozumieć atmosferę pracy, cenić włożony w nie wysiłek, odczuwać radość z osiągniętego efektu. Systematyczne wykonywanie prac samoobsługowych sprzyja usprawnianiu i koordynacji ruchów oraz bezpośredniemu manipulowaniu przedmiotami codziennego użytku. Dzięki temu mały człowiek uzyskuje informacje o ich właściwościach i uczy się prawidłowego posługiwania się nimi. [4]

Samoobsługa jest podstawową formą przygotowującą do udziału w pracach o charakterze bardziej złożonym. Stopniowo, obok czynności samoobsługowych, wprowadzane zostają u dziecka w wieku przedszkolnym prace porządkowe i gospodarcze. Wynikają one z organizacji życia dzieci w przedszkolu, służą przede wszystkim zaspokajaniu niezbędnych potrzeb jednostki. Wypełniając je, najmłodsi zdobywają umiejętność funkcjonowania w zespole, gdzie każdy wykonuje swój zakres czynności.

Zakres obowiązków dzieci związanych z pracami porządkowo-gospodarczymi nie powinien być sztuczny, a powiązany z normalnym tokiem codziennej pracy w przedszkolu. Udział w pracach musi być systematyczny i uporządkowany – jest to najważniejszy warunek nabywania przez dzieci właściwych nawyków i umiejętności.

Fundamentalnym celem wychowawczym prac porządkowo-gospodarczych nie jest zdobywanie przez dzieci sprawności gotowania, pieczenia i tym podobnych, gdyż dzieci przedszkolne są za małe, aby tym zadaniom podołać. W tym przypadku, najważniejsze staje się zrozumienie trudu i sensu ludzkiej pracy, związanej z własnymi doświadczeniami w tym zakresie. [5]


[1] J i B. Raczkowscy, Praca w wychowaniu dzieci i młodzieży. Warszawa 1990, WSiP, s. 70.

[2] tamże, s. 156.

[3] A. Dzierżanka-Wyszyńska, Rozwój psychomotoryki małego dziecka. Warszawa 1972, s. 179.

[4] B. Grzeszkiewicz, op. cit., s. 53.

[5] tamże, s. 54.

Zadania jakie mają do spełnienia wszystkie trzy typy szkół

A oto zadania jakie mają do spełnienia wszystkie trzy typy szkół:

Szkoła podstawowa – aktywność

            Nauczyciele w szkole podstawowej przekazują odpowiednią wiedzę, kształtują umiejętności i postawy, umożliwiają uczniom poznawanie świata w jego jedności i złożoności, wspomagają ich samodzielność uczenia się, inspirują ich aktywność badawczą oraz wyrażanie własnych myśli i przeżyć, rozbudzają ciekawość poznawczą oraz motywują do dalszej edukacji.

Gimnazjum – samodzielność

            W gimnazjum nauczyciele wprowadzają uczniów w świat wiedzy naukowej ujmowanej dyscyplinarnie – wdrażają ich do samodzielności – pomagają im w samodzielności, pomagają im w podejmowaniu decyzji dotyczącej kierunku dalszej nauki – przygotowują ich do aktywnego udziału w życiu społecznym.

Liceum profilowane – dojrzałość

            W liceum nauczyciele pomagają uczniom stworzyć własny warsztat pracy intelektualnej – przygotowują ich do dokonywania świadomych wyborów, pełnego i odpowiedzialnego uczestnictwa w życiu społecznym oraz kierowania własnym rozwojem.

Nowa struktura systemu edukacji – decentralizacja

            Od stycznia 1999 roku weszła w życie reforma samorządowa wprowadzająca podział kraju na 16 dużych województw, 308 powiatów ziemskich oraz 65 gromadzkich. Oznacza on większą decentralizację państwa, także w zakresie zarządzania oświatą. Tak więc już nie ministerstwo edukacji będzie decydowało o wszystkim, co ma się dziać w szkołach. Jeżeli np. gmina uzna, że warto mieć szkolnictwo na wyższym poziomie, będzie mogła w nie więcej zainwestować, czyli przeznaczyć więcej pieniędzy na nauczycielskie pensje i wyposażenie szkół.

Post Navigation