Współczesna edukacja- prezentujemy prace magisteskie

Prace magisterskie, licencjackie i inne powiązane z pedagogiką

Archive for the category “prace magisterskie”

Analiza wyników badań w zakresie procesu adaptacji dzieci do warunków szpitalnych

Na podstawie przeprowadzonej analizy badań empirycznych dotyczących reakcji i stanów emocjonalnych dzieci hospitalizowanych można wywnioskować, że dzieci chore w różny sposób reagują, zachowują się podczas pobytu w szpitalu, co świadczy, iż proces adaptacji do tych samych warunków szpitalnych przebiega w różnym stopniu.

Na uwagę zasługuje fakt, że negatywne stany emocjonalne, jak płacz, krzyk, agresja, przygnębienie występuje bardzo rzadko. Może to być uwarunkowane tym, że panująca prawidłowa atmosfera szpitala ułatwia dzieciom przystosowanie się do nowej sytuacji.

Spostrzeżenie to potwierdza wykres 1, który ilustruje reakcje i stany emocjonalne u dzieci hospitalizowanych.

Wykres 1. Typowe stany emocjonalne u dzieci hospitalizowanych

Nie mniej jednak dla dzieci chorych, przebywających w zakładzie leczniczym sytuacja, w której się znalazły sprzyjała powstawaniu poczucia zagrożenia. U niektórych dzieci zaobserwowano negatywne reakcje i zachowanie się podczas hospitalizacji, takie jak moczenie się nocne, negatywizm, przygnębienie, agresja, trudności z zaśnięciem.

Przyczyny negatywnych reakcji dzieci hospitalizowanych przedstawia tabela 3.

Tabela 3.          Przyczyny negatywnych reakcji dziecka hospitalizowanego

(N=12)

PRZYCZYNY DZIEWCZĘTA CHŁOPCY OGÓŁEM
  N % N % N %
Objawy chorobowe 1 8,3 3 24,9 4 33,2
Lęk przed zabiegami 1 8,3 2 16,6 3 24,9
Tęsknota za domem 2 16,6 2 16,6
Strach przed samotnością 3 24,9 4 33,2 7 58,1

Z danych przedstawionych powyżej wynika, że najczęstszą przyczyną negatywnych reakcji dzieci chorych podczas pobytu w szpitalu był strach przed samotnością oraz objawy chorobowe. Fizjologiczny lęk przed nieznanym, tak charakterystyczny dla małego dziecka, był spotęgowany przez ból i inne przykre wrażenia, odczuwane przez chore dzieci.

Wartości przedstawione w tabeli 3 ilustruje wykres 2.

Wykres 2. Przyczyny negatywnych reakcji dziecka hospitalizowanego

 

Hospitalizacja dziecka jest częstym czynnikiem zaburzającym jego zachowanie. I. Obuchowska (1995) i inni piszą o destruktywnym wpływie szpitala na osobowość dziecka. B. Arusztowicz (1992) podaje, że u niektórych dzieci na skutek kilkudniowej hospitalizacji występują objawy nerwowe, zakłócenia w psychice, mające źródło lęku w przeżyciach związanych z umieszczeniem w szpitalu.

Badane dzieci wyraziły negatywny stosunek do pobytu w szpitalu, co przedstawia tabela 4.

Tabela 4.          Stosunek dzieci chorych do pobytu w szpitalu

(N=12)

STOSUNEK DO: POBYT W SZPITALU
ODCZUCIE N %
Niechęć 1 8,3
Obojętność
Pozytywne 4 33,2
Negatywne 7 58,1
RAZEM 12 100

Z danych zawartych w tabeli 4 wynika, że większa część badanej grupy (58,1%) odnosi się negatywnie do pobytu w szpitalu, natomiast 33,2% badanych dzieci ma pozytywny stosunek do pobytu w szpitalu oraz personelu, co przedstawia tabela 5.

Tabela 5.          Stosunek dzieci chorych do rówieśników i personelu

(N=12)

STOSUNEK DO: RÓWIEŚNIKÓW PERSONELU
ODCZUCIE N % N %  
Unikanie kontaktów 3 24,9  
Obojętność 2 16,6 4 33,2  
Pozytywne 6 49,8  
Negatywne 2 16,6  
Koleżeńskie 7 58,1  
RAZEM 12 100 12 100  

Dane zamieszczone w tabeli 5 wskazują na to, że 49,8% dzieci jest pozytywnie nastawionych do personelu szpitalnego, mimo, iż sam pobyt w szpitalu, sytuacja w której się znalazły wywołała zakłócenia, zaburzenia w ich zachowaniu.

Z przytoczonych danych można wywnioskować, iż prawidłowa atmosfera, zaspokojenie elementarnych potrzeb psychicznych dziecka, nawiązanie pozytywnego kontaktu emocjonalnego z dzieckiem umożliwia lepsze przystosowanie się dzieci do warunków szpitalnych.

Szczupał (1994) uważa, że zastosowanie właściwych metod postępowania z dzieckiem pozwoli uzyskać poprawę jego samopoczucia.

Tabela 6 przedstawia czynniki, które wpływają na poprawę stanu emocjonalnego dzieci hospitalizowanych.

Tabela 6.     Czynniki wpływające na poprawę stanu emocjonalnego dzieci hospitalizowanych

(N=12)

RODZAJ DZIEWCZĘTA CHŁOPCY OGÓŁEM
  N % N % N %
Rozmowa 1 8,3 5 41,5 6 49,8
Odwiedziny 2 16,6 2 16,6
Uczestnictwo w zajęciach grupowych 2 16,6 9 66,8 11 91,7
Przepustki 1 8,3 1 8,3
Pobyt rodzica wraz z dzieckiem w szpitalu 1 8,3 1 8,3

Dane zawarte w tabeli wskazują, że duże znaczenie dla uzyskania poprawy w samopoczuciu dzieci hospitalizowanych, odgrywają rozmowy indywidualne nauczyciela – wychowawcy z chorym, jak również zorganizowane zajęcia grupowe.

Odpowiednie podejście do dziecka, organizowanie różnorodnych pod względem form i treści zajęć, sprzyja lepszemu funkcjonowaniu dzieci w warunkach szpitalnych, co wynikać może z odpowiednich relacji dziecka z wychowawcą.

Wartości zawarte w tabeli 6 ilustruje wykres 3 oraz zamieszczone poniżej zdjęcia

Wykres 3.      Czynniki wpływające na poprawę stanu emocjonalnego dzieci hospitalizowanych

Na zdjęciach (aneks) przedstawione są dzieci biorące udział w zabawach i konkursach zorganizowanych przez wychowawców z okazji Andrzejek i balu przebierańców.

Dzieci podczas zabawy Andrzejkowej bardzo chętnie brały udział w organizowanych przez wychowawców konkursach.

Branie udziału w różnych konkursach umożliwiło uczestnikom zabawy zaspokojenie potrzeby ruchu oraz dało możliwość rozładowania napięcia emocjonalnego, wzbudziło entuzjazm.

 Zorganizowanie balu przebierańców miało na celu odprężenie od nauki, zabiegów leczniczych oraz miało dostarczyć przyjemnych przeżyć i wrażeń, dać szansę ujawnienia swych możliwości i czucia się twórcą w przygotowywaniu strojów.

Proces adaptacji dziecka do nowych warunków jakie stwarza mu zakład leczniczo-wychowawczy, jest ważnym czynnikiem wpływającym zarówno na jego osobowość, jak i na proces leczenia, B. Arusztowicz (1992).

Podejmowane przez wychowawców i pomocny mu personel działania pedagogiczne w ramach rewalidacji mają przyczynić się do lepszego przystosowania się dzieci do warunków szpitalnych oraz zapobiec powstawaniu zaburzeń emocjonalnych związanych z hospitalizacją.

Reklamy

Formy oddziaływań wychowawczych w zakładzie leczniczym

Zakład leczniczy jako środowisko wychowawcze, jest ośrodkiem zorganizowanego życia społecznego i kulturalnego, w którym rozwija się osobowość dziecka, kształtuje się jego zainteresowanie intelektualne, kulturalne i społeczne. To uzasadnia potrzebę fachowej ingerencji pedagogicznej i podjęcia odpowiedniej pracy wychowawczej, która nie może stanowić luźnego zbioru metod i czynności, ale powinna obejmować ściśle ze sobą powiązane zadnia, podporządkowane głównym celom wychowawczym, realizowanym w sposób systematyczny. Dlatego w zakładach leczniczych a zwłaszcza w szpitalu i sanatorium, powołuje się szkoły, w których odpowiednio przygotowana kadra nauczycieli i wychowawców we współpracy z pozostałymi zespołami specjalistów, tworzy swoisty system wychowawczy.

W szkole szpitalnej podstawową formą pracy jest nauczanie, uczenie się. Drugim ogniwem procesu wychowawczego w zakładzie leczniczym są zajęcia organizowane przez wychowawców w grupach bądź indywidualnie. Według R. Anyszko, T. Kotta (1988) funkcja tych zajęć jest bardzo istotna w organizacji życia wychowanków – pacjentów w zakładzie, przebiegu leczenia i nauki szkolnej. Wynikają stąd dla nich zadania o charakterze leczniczym (terapeutycznym), wychowawczym, opiekuńczym i kształcącym (dydaktycznym). Realizacja tych zadań przez wychowawcę ma duże znaczenie dla wzrostu efektywności działań wszystkich specjalistów (lekarzy, terapeutów, nauczycieli) w zakładzie leczniczym. Działania te są konieczne, ponieważ zmiana środowiska, strach przed leczeniem i jego skutkami bardzo mocno oddziaływuje na zachowanie się dzieci. Przebieg leczenia, który wymaga umieszczenia dziecka w szpitalu, prowadzi do częściowej izolacji od rodziny, wywołuje

w nim poczucie zagrożenia, stanowi źródło lęków i frustracji. Hospitalizacja dziecka jest bardzo częstym czynnikiem zaburzającym jego zachowanie. R. Anyszko, T. Kott (1988), B. Arusztowicz (1985, 1989, 1992), R. Janeczko (1970, 1991), I. Obuchowska (1995) piszą o destruktywnym wpływie pobytu dziecka w zakładzie leczniczym na osobowość dziecka.

Istotnym czynnikiem w przywracaniu zdrowia i prawidłowego funkcjonowania w zakładzie leczniczo-wychowawczym są oddziaływania ze strony wychowawców i nauczycieli. Wszystkie więc działania terapeutyczne w szpitalu powinny zmierzać do budowania pozytywnego obrazu własnej osoby u dzieci chorych oraz uwalniać od negatywnych emocji, uczuć. Niezbędne jest stawianie odpowiednich wymagań dzieciom, zachęcenie ich do pełnej aktywności intelektualnej i społecznej, pomoc w uzupełnianiu programu szkolnego. Czynniki te mogą pomóc im w przystosowaniu się do warunków szpitalnych, a także w kontaktach z personelem medycznym, wychowawczym i z grupą rówieśniczą przebywającą w tym samym zakładzie leczniczym. Umiejętne i wnikliwe szukanie przyczyn trudności wychowawczych manifestujących się w różnych formach zachowania się dzieci hospitalizowanych daje możliwość zastosowania właściwych metod postępowania z dzieckiem i przeprowadzenia zasadniczych zadań rewalidacji psychicznej

Określenie zmiennych i wskaźników

podrozdział w metodologii pracy magisterskiej

W badanej pracy zmienne zależne rozumiem jako:

  1. Formy pracy wychowawczej, mających na celu lepsze przystosowanie się dzieci do warunków szpitalnych i wyeliminowanie negatywnych przeżyć.

Przed przystąpieniem do badania wymienionej zmiennej określiłam jej następujące wskaźniki empiryczne, którymi są oddziaływania wychowawcze: gry i zabawy ruchowe, stolikowe; zajęcia praktyczne; zajęcia przyrodnicze; żywe słowo i teatr.

  1. Zachowania dzieci podczas pobytu w szpitalu w wyniku rozłąki z rodziną.

W celu empirycznej weryfikacji przedstawionej zmiennej określiłam następujące wskaźniki, którymi są zachowania dzieci: płacz; agresja; bunt; krzyk; przygnębienie; moczenie się nocne; trudności z zaśnięciem; ucieczki.

Zmienne niezależne w moich badaniach to: wiek dziecka; klasa; płeć; rodzaj schorzenia; pochodzenie społeczne; stosowane zabiegi lekarskie; sytuacja rodzinna; liczba wcześniejszych hospitalizacji.

Organizacja i teren badań

podrozdział w metodologii pracy magisterskiej

Badania przedstawione w kolejnym rozdziale zostały przeprowadzone w październiku i listopadzie 1996 roku wśród dzieci hospitalizowanych w Instytucie Reumatologicznym przy ul. Spartańskiej w Warszawie.

Po uzyskaniu zgody Dyrektora Szkoły Podstawowej nr 22 przystąpiłam do badań.

Dzięki życzliwości wychowawców i nauczycieli placówki mogłam zapoznać się z dziećmi uczestnicząc w organizowanych zajęciach.

W placówce przebywają dzieci z całej Polski, zarówno dzieci w wieku przedszkolnym, wczesnoszkolnym i młodzież. W szkole realizowane jest minimum programowe dostosowane do możliwości i wydolności wysiłkowych dzieci. Obok działalności dydaktyczno-wychowawczej prowadzone są inne zajęcia zróżnicowane pod względem form i treści, zwane zajęciami pozalekcyjnymi, które stanowią podstawowy składnik systemu wychowawczego, jak podają R. Anyszko, T. Kott (1988).

Po sporządzeniu harmonogramu badań, przystąpiłam do badań właściwych. Pierwszym elementem ważnym w przeprowadzeniu badań było wybranie stosownego czasu, jak określa to T. Pilch (1995), na przeprowadzenie badań. Po drugie starałam się stworzyć atmosferę zaufania i szczerości, sprzyjającą odpowiedniej motywacji do uczestnictwa w rozmowie oraz dotrzeć do ważnych danych; plastycznie reagować na problemy oraz trudności respondenta, którymi były kłopoty związane z pisaniem, wypełnianiem kwestionariusza, ze względu na rodzaj choroby dzieci, jakim było reumatoidalne zapalenie stawów.

Problemy badawcze

Od sformułowania problemów badawczych rozpoczyna się właściwe badanie naukowe. Zdaniem J. Pietera „[…] problemy badawcze są to pytania, na które szukamy odpowiedzi na drodze badań naukowych. […] Staramy się znaleźć odpowiedzi na postawione przez nas pytanie poprzez własny wysiłek, nie zaś przez oczekiwanie gotowej odpowiedzi od innego człowieka”.[1] Niewiele nowego do powyższego ujęcia problemu badawczego wnosi definicja M. Łobockiego. Uważa on bowiem, że problemy badawcze są formą pytań, na które należy szukać odpowiedzi na drodze badań naukowych. [2]

Analizując definicję J. Sztumskiego stwierdzić można, że problem badawczy jest przede wszystkim przedmiotem wysiłków badawczych, a więc to, co orientuje wszelkie zamiary poznawcze.[3]

Formułowanie problemów badawczych powinno odbywać się w sposób precyzyjny i zrozumiały. Pytania mogą być pytaniami rozstrzygnięcia bądź dopełnienia. Te pierwsze zazwyczaj rozpoczynają się od zapytania „czy”, wymagają potwierdzenia lub zanegowania i są zagadnieniami kierunkowymi. Pytania dopełnienia zaczynają się od zwrotu:, „dlaczego”, „jak”, „ kiedy”, „gdzie” i są kwestiami o charakterze twórczym.

Najczęściej wykorzystywanym w praktyce pedagogicznej podziałem problemów badawczych, jest podział na:

a)      problemy główne (wynikające z tematu pracy),

b)      problemy szczegółowe (wynikające z problemów głównych). [4]

Głównym problemem badawczym w niniejszej pracy jest pytanie, dlaczego w wychowaniu przedszkolnym powinny znajdować się zagadnienia z zakresu preorientacji zawodowej?

W celu uzyskania precyzyjnej odpowiedzi na postawione powyżej główne pytanie badawcze, sformułowałam pytania szczegółowe, które będą mi pomocne w przeprowadzeniu badań.

Mają one następującą treść:

  1. Czy preorientacja zawodowa ma miejsce w wychowaniu przedszkolnym?
  2. Kto organizuje preorientację zawodową w wychowaniu przedszkolnym?
  3. Czy programy wychowania przedszkolnego realizują zakres preorientacji zawodowej?
  4. Jak organizowana i realizowana jest preorientacja zawodowa w wychowaniu przedszkolnym?

Dlaczego w wychowaniu przedszkolnym powinny znajdować się zagadnienia z zakresu preorientacji zawodowej?


[1] J. Pieter, Ogólna metodologia pracy naukowej. Wrocław-Warszawa 1967, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, s. 28.

[2] M. Łobocki, Metody badań pedagogicznych. Warszawa 1978, PWN, s. 56.

[3] J. Sztumski, Wstęp do metod i technik badań społecznych. Warszawa 1984, PWN, s.28.

[4] S. Palka, Metodologia, badania, praktyka pedagogiczna, Gdańsk 2006, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, s.15.

Zakończenie pracy magisterskiej

Wyniki analizy danych z badań własnych pozwalają poznać stosunek badanej grupy nauczycieli do obecnej rzeczywistości szkolnej w okresie wdrażanej reformy oświaty, a także oczekiwania nauczycieli związane z tą reformą.

Na podstawie wypowiedzi nauczycieli wyraźnie widać, że dostrzegają oni całą złożoność zjawisk występujących w szkole. Jej oczekiwania odnoszą się do władz, samorządów, samych nauczycieli, zdobywanej wiedzy i sposobów jej przekazywania.

Badania i analiza prowadzone w niniejszej pracy pozwalają na sformułowanie następujących wniosków:

 

  1. Zdecydowana większość wypowiedzi nauczycieli świadczy o znajomości założeń wdrażanej reformy szkolnictwa. Nauczyciele rozumieją potrzebę zmian w oświacie, mimo nienajlepszej sytuacji finansowej państwa.
  2. Proces demokratyzacji i autonomii szkół oceniają pozytywnie. Uważają, że demokratyzacja oświaty sprzyja kształtowaniu u młodzieży otwartych postaw życiowych, nacechowanych wzajemnym zaufaniem uczciwością i równością, a decentralizacja oświaty sprzyja wszechstronnemu rozwojowi szkolnictwa.

Uważają, że szkoła ma przygotować uczniów do podmiotowego i efektywnego uczestnictwa w rozwoju demokratycznym i nowoczesnym państwa polskiego i jego kultury.

  1. Istota podmiotowości ucznia jest dobrze rozumiana przez nauczycieli. Według nich szkoła zapewnia poszanowanie praw dziecka i ucznia. Centralną postacią w szkole jest obecnie uczeń i jego potrzeby, a podstawową ideą jest podmiotowość ucznia.
  2. Nauczyciele prezentują z reguły silny związek emocjonalny z wykonywanym zawodem, mimo wielu trudności deklarują zadowolenie z pracy. Uważają, ze dyrektorzy szkół dbają dziś o dokształcanie nauczycieli.
  3. Nauczyciele są zdania, że propozycja 3- letnich liceów profilowanych spełnia oczekiwania społeczne, a egzaminy zewnętrzne wpłyną na lepszą jakość edukacji oraz obiektywną ocenę uczniów.
  4. Według nauczycieli, dzięki reformie więcej młodzieży zdobędzie średnie wykształcenie, zostaną wyrównane możliwości kształcenia się młodzieży ze wsi i z miasta, a polska młodzież będzie konkurować ze swoimi rówieśnikami na Zachodzie.

Nauczyciele obawiają się, że nie są dostatecznie przygotowani do pracy w nowym systemie nauczania blokowego i zintegrowanego. Uważają, że na skutek przekazania szkół samorządom sytuacja szkoły jest niepewna, zależy od tego kto sprawuje władzę w gminie lub w powiecie.

Charakterystyka środowiska społecznego badanych nauczycieli

Poniżej przentujemy część badawczą jednej z prac magisterskich.

Tradycyjnie nauczyciel zajmuje centralne miejsce w między pokoleniowym przekazie dorobku kultury i cywilizacji, czego konsekwencją jest wysoka jego ranga i moralna odpowiedzialność za kontynuację rozwoju społecznego. Jednak obecny moment historyczny stawia go w szczególnie niejasnej sytuacji.

Z. Ratejek twierdzi, że nowe okoliczności warunkujące przebieg procesów edukacyjnych, wielość źródeł informacji, pluralizm ideowy, obyczajowy i ekonomiczny powodują, że trzeba dokonywać wyborów, własnych ocen, wyznaczać własne punkty orientacyjne, ponosić pełną odpowiedzialność za preferowane wartości i głoszone poglądy. ( Z. Ratajek, 1995, s. 25).

Badaniem objęto 105 nauczycieli ( tj. 100%) z 6 szkół podstawowych i gimnazjów woj. małopolskiego.

Dane o osobach ankietowanych dotyczące: płci osób badanych, wykształcenia, stażu pracy pedagogicznej, miejsca pracy badanych nauczycieli oraz rodzaju szkoły zestawione zostały w kolejno prezentowanych tabelach.

Tabela. 1. Charakterystyka badanych ze względu na płeć.

Płeć

Rozkład

N

%

Kobieta

94

89,5

Mężczyzna

11

10,5

Ogółem

105

100,0

Powyższa tabela zawiera dane dotyczące podziału badanych ze względu na płeć. Z przedstawionych danych wynika, iż wśród ankietowanych kobiet jest aż 94, co stanowi 89,5% badanych, mężczyzn natomiast jest 11, co daje 10,5%.

Tabela.2. Staż pracy w zawodzie.

Staż pracy

Rozkład

N

%

Do 5   lat

10

9,5

6-10   lat

21

20,0

11-15   lat

32

30,5

Powyżej   16 lat

42

40,0

Ogółem

105

100,0

Tabela 2 ilustruje dane dotyczące stażu pracy pedagogicznej nauczycieli. Najliczniejszą grupę stanowili nauczyciele pracujący powyżej 16 lat ( 40%). Drugą co do liczebności grupą byli nauczyciele pracujący od 11- 15 lat. Było ich 32, co stanowi 30%. Następną grupę reprezentowali badani, którzy przepracowali w zawodzie od 6-10 lat. Było ich 21, co daje 20%. Najmniejszą grupę 10 osób ( 9,5%) stanowili nauczyciele pracujący w szkole nie więcej niż 5 lat.

Tabela. 3. Wykształcenie badanych nauczycieli.

Wykształcenie

Rozkład

N

%

Studia   magisterskie

53

50,48

Wyższe   zawodowe

31

29,52

Kolegium   nauczycielskie

19

18,09

Średnie

2

1,91

Ogółem

105

100,0

Tabela 3 przedstawia jakim wykształceniem legitymują się badani nauczyciele. Spośród badanych nauczycieli wyższe wykształcenie posiada 53 osoby, co daje 50,48% badanej grupy. Na drugim miejscu znaleźli się nauczyciele posiadający wykształcenie wyższe zawodowe – 31 osób ( 29,52%). Kolegium nauczycielskie ukończyło 19 osób, co stanowi 18,09%. Dwie osoby legitymowały się wykształceniem średnim, co w ujęciu procentowym wynosi 1,91%.

Tabela. 4. Miejsce pracy badanych nauczycieli.

Rodzaj szkoły

Rozkład

N

%

Szkoła   Podstawowa

77

73

Gimnazjum

29

27

Ogółem

105

100

Tabela. 4. prezentuje miejsce pracy badanych nauczycieli. Najwięcej spośród nich pracuje w Szkołach Podstawowych, bo aż 77 osób ( 73%), natomiast 29 ankietowanych pracuje w Gimnazjach co stanowi 27% badanych.

Nowa Matura

[Poniżej fragment pracy magisterskiej, która zapowiadało dopiero wprowadzenie reformy edukacji]

Kolejną nowością w systemie egzaminowania i oceniania będzie Nowa Matura. Zyska ona większą rangę, ponieważ przewiduje się, że zmodernizowany egzamin maturalny zniesie potrzeby organizowania oddzielnych egzaminów na studia. Po raz pierwszy Nowa Matura ma być zorganizowana w 2002 roku- wtedy jeszcze w oparciu o stare podstawy programowania. W ramach Nowej Matury trzeba będzie zdać przynajmniej cztery przedmioty – trzy obowiązkowe: język polski, język obcy i matematykę ( na różnym poziomie trudności) oraz przynajmniej jeden do wyboru. W ostatniej klasie uczeń będzie przygotowywał pod opieką nauczyciela całoroczną pracę, która będzie zaliczona jako część egzaminu maturalnego.

W szkołach zawodowych nauka zakończy się zewnętrznym egzaminem z kwalifikacji zawodowych. Planuje się, by w przyszłości podstawę tego egzaminu stanowiły standardy ustalone przy współpracy z pracodawcami. Autorzy reformy zakładają, że wszystkie egzaminy mają sprawdzać bardziej umiejętności, nabyte w toku nauczania, niż encyklopedyczną wiedzę. ( Reforma Edukacji- projekt, s.53 ).

Jednym z ważniejszych założeń reformy jest koncepcja poprawy statusu zawodowego nauczycieli. Autorzy reformy proponują wprowadzenie sześciu kategorii stanowisk nauczycielskich, z jasno określonymi zasadami i możliwościami awansu. Są to: nauczyciel stażysta, nauczyciel kontraktowy, nauczyciel mianowany, nauczyciel specjalista, nauczyciel dyplomowany, profesor oświaty. Rozważany jest także wariant czterostopniowy, gdzie pierwsze trzy stopnie byłyby takie same, jak w wariancie pierwszym, zaś ostatnim stopniem byłby profesor oświaty. Przewiduje się także trzy stopnie specjalizacji.

Reforma kładzie duży nacisk na współuczestniczenie środowisk pedagogicznych w realizowaniu przekształceń oświatowych, autorzy projektu podkreślają, że nauczyciele będą musieli aktywnie uczestniczyć w reformie, aby mogła zaowocować sukcesem. W zreformowanym systemie szkolnictwa nauczyciele pełnić będą inne niż dotychczas funkcje – duży nacisk położony zostanie na zespołową kreatywność, styl pracy.

Podstawą nowego systemu edukacji ma być szkoła spójna, dążąca do doskonalenia się, otwarta na otaczający świat, elastyczna.

Zasadą wynagradzania nauczycieli ma być premiowanie jakości pracy, elastyczności, potrzeby samokształcenia, podnoszenia kwalifikacji i ogólnego rozwoju zawodowego.

Postuluje się przyjęcie przez ministra pracy wynagrodzenia osobowego dla nauczycieli, odpowiedniego do stanowiska, z dodatkami specjalnymi za staż pracy, godziny ponadwymiarowe, trudne warunki pracy, wychowawstwo klasy, za pełnienie funkcji kierowniczych lub koordynacyjnych w ciałach pedagogicznych. Autorzy reformy uważają za konieczne utrzymanie zapisu dotyczącego co najmniej 2,5% odpisu z funduszu płac nauczycieli z przeznaczeniem na ich dokształcanie i doskonalenie.

Wewnątrzszkolne doskonalenie nauczycieli ma być jednym z fundamentów reformy. ( Reforma Edukacji- projekt, s.62 ).

Świat wytworów pracy w oczach dziecka przedszkolnego

Praca wykonywana przez dziecko w wieku przedszkolnym jest niezbędnym i niezwykle ważnym warunkiem prawidłowego przebiegu procesów poznawczych. To właśnie dzięki wszelkiego rodzaju działaniom, najmłodsi poznają właściwości przedmiotów, związki między różnymi zjawiskami, gromadzą doświadczenia potrzebne do późniejszego funkcjonowania w szkole. Dla poprawnego dojrzewania dziecka do każdej formy pracy, niezwykle ważne jest, aby jego czynności zabawowe łagodnie i etapami przekształcały się w działania praktyczne. Pozwoli to na to, by pod koniec okresu przedszkolnego już samodzielnie spełniało ono polecenia dorosłych, pomogło w prostych czynnościach, ubrało się i umyło bez niczyjej pomocy.

Konkretne zadania wykonywane przez najmłodszych pobudzają je do szukania i gromadzenia informacji, wzbogacania własnej wiedzy, budzenia zainteresowania otaczającym światem. Wiedza zdobyta w formie pracy podlega najlepszemu sprawdzeniu i tą drogą zawsze zostaje utrwalana. Każdy wytwór pracy sprzyja przyswajaniu informacji i tworzeniu prawidłowych pojęć związanych ze światem.

Praca wykonana przez dziecko może przynosić satysfakcję osobistą, która związana jest z poznawaniem dorobku kultury, ze stopniowym dojrzewaniem do współżycia i współdziałania w środowisku ludzkim. Stanowi to również radość z czynienia czegoś pozytywnego dla siebie, innych i wspólnie z nimi[1].

Pogląd, że dzieci są niepocieszone, gdy oczekuje się od nich pracy, jest często mylnie interpretowany. Jeśli ma miejsce uchylanie się od wykonania prac, które nie przekraczają ich możliwości, skutkiem są błędy wychowawcze. Jedną z najważniejszych przyczyn małej aktywności dzieci i młodzieży jest hamujące je postępowanie dorosłych, zbyt duża chęć dyrygowania nimi[2].

W okresie przedszkolnym wychowanie do pracy i przez pracę powinno się ujawniać w dwóch podstawowych formach:

v  organizowaniu i włączaniu najmłodszych w nurt prac dostosowanych do ich wieku i możliwości poznawczych;

v  wdrażaniu dziecka w świat pracy przez zapewnianie, porządkowanie i poszerzanie jego wiedzy o pracy zawodowej i czynnościach domowych ludzi dorosłych.

Pierwszym elementem pracy w życiu dziecka są czynności samoobsługowe, które występują we wszystkich cyklach rozwojowych człowieka. Dzieci wykonujące wielokrotnie czynność samoobsługową, dochodzą do mechanizacji pewnych ruchów podstawowych, dzięki czemu kształtują w sobie nawyk ruchowy.

Wyniki badań A. Dzierżanki-Wyszyńskiej dowodzą, że dzieci 3-4 letnie ubierają się i rozbierają przy pewnej pomocy dorosłego, z zaznaczeniem, że sprawniej i szybciej czynią to dziewczynki niż chłopcy. Większość pięciolatków potrafi już samodzielnie nakładać różne części odzieży, trudność sprawiają jeszcze takie czynności, jak wiązanie fartuszka, sznurowadeł czy też zapinanie guzików. Należy dziecku stwarzać jak najwięcej możliwości samodzielnego wykonywania określonych rodzajów czynności. Im ono więcej przysposabia, tym szybciej i lepiej dochodzi do wprawy w wykonywaniu podstawowych czynności. [3]

Działania samoobsługowe pozwalają dziecku przeżywać i rozumieć atmosferę pracy, cenić włożony w nie wysiłek, odczuwać radość z osiągniętego efektu. Systematyczne wykonywanie prac samoobsługowych sprzyja usprawnianiu i koordynacji ruchów oraz bezpośredniemu manipulowaniu przedmiotami codziennego użytku. Dzięki temu mały człowiek uzyskuje informacje o ich właściwościach i uczy się prawidłowego posługiwania się nimi. [4]

Samoobsługa jest podstawową formą przygotowującą do udziału w pracach o charakterze bardziej złożonym. Stopniowo, obok czynności samoobsługowych, wprowadzane zostają u dziecka w wieku przedszkolnym prace porządkowe i gospodarcze. Wynikają one z organizacji życia dzieci w przedszkolu, służą przede wszystkim zaspokajaniu niezbędnych potrzeb jednostki. Wypełniając je, najmłodsi zdobywają umiejętność funkcjonowania w zespole, gdzie każdy wykonuje swój zakres czynności.

Zakres obowiązków dzieci związanych z pracami porządkowo-gospodarczymi nie powinien być sztuczny, a powiązany z normalnym tokiem codziennej pracy w przedszkolu. Udział w pracach musi być systematyczny i uporządkowany – jest to najważniejszy warunek nabywania przez dzieci właściwych nawyków i umiejętności.

Fundamentalnym celem wychowawczym prac porządkowo-gospodarczych nie jest zdobywanie przez dzieci sprawności gotowania, pieczenia i tym podobnych, gdyż dzieci przedszkolne są za małe, aby tym zadaniom podołać. W tym przypadku, najważniejsze staje się zrozumienie trudu i sensu ludzkiej pracy, związanej z własnymi doświadczeniami w tym zakresie. [5]


[1] J i B. Raczkowscy, Praca w wychowaniu dzieci i młodzieży. Warszawa 1990, WSiP, s. 70.

[2] tamże, s. 156.

[3] A. Dzierżanka-Wyszyńska, Rozwój psychomotoryki małego dziecka. Warszawa 1972, s. 179.

[4] B. Grzeszkiewicz, op. cit., s. 53.

[5] tamże, s. 54.

Post Navigation